Publish Date: Fri, 30 Jan 2026 (16:41 IST)
Updated Date: Fri, 30 Jan 2026 (16:48 IST)
સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે બધા રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશોને આદેશ આપ્યો છે કે તે આ ખાતરી કરે કે પ્રાઈવેત અને સરકારી શાળાઓમાં ભણનારી વિદ્યાર્થીઓને મફતમાં બાયોડિગ્રેડેબલ સેનેટરી પેડ આપવામાં આવે. ટોચની કોર્ટે પોતાના આદેશમાં કહ્યુ કે મેસ્ટ્રુઅલ હેલ્થ એટલે કે માસિક ધર્મ સ્વાસ્થ્યના અધિકાર હેઠળ સંવિઘાનમાં આપવામાં આવેલ જીવનના મૌલિક અધિકારનો ભાગ છે.
શાળાની વિદ્યાર્થિનીઓના સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત પોતાના આદેશમાં, કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જો સરકારો શાળાની વિદ્યાર્થિનીઓને શૌચાલય અને મફત સેનિટરી પેડ પૂરા પાડવામાં નિષ્ફળ જશે તો તે જવાબદાર રહેશે. ન્યાયાધીશ જે.બી. પારડીવાલા અને આર. મહાદેવનની બનેલી બેન્ચે ધોરણ 6 થી 12 સુધીની છોકરીઓ માટે સરકારી અને સરકારી સહાયિત શાળાઓમાં કેન્દ્ર સરકારની માસિક સ્રાવ સ્વચ્છતા નીતિને દેશભરમાં લાગુ કરવાનો આદેશ જારી કર્યો હતો.
ખાનગી શાળાઓને સુપ્રીમ કોર્ટની ચેતવણી
સુપ્રીમ કોર્ટે તેના આદેશમાં જણાવ્યું હતું કે જો ખાનગી શાળાઓ છોકરીઓ અને છોકરાઓ માટે અલગ શૌચાલય અને સેનિટરી પેડ પૂરા પાડવામાં નિષ્ફળ જાય, તો તેમની માન્યતા રદ કરવામાં આવશે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, "માસિક સ્રાવ સ્વચ્છતાનો અધિકાર બંધારણની કલમ 21 હેઠળ જીવનના અધિકારનો એક ભાગ છે. જો ખાનગી શાળાઓ આ સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં નિષ્ફળ જાય, તો તેમની માન્યતા રદ કરવામાં આવશે."
અલગ શૌચાલય સુનિશ્ચિત કરવા સૂચનાઓ
કોર્ટે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને બધી શાળાઓમાં અપંગ-મૈત્રીપૂર્ણ શૌચાલય પૂરા પાડવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો. તેણે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને શાળાઓમાં વિદ્યાર્થી અને વિદ્યાર્થી માટે અલગ શૌચાલય સુનિશ્ચિત કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો છે.
10 ડિસેમ્બર, 2024 ના રોજ, સર્વોચ્ચ અદાલતે જયા ઠાકુર દ્વારા દાખલ કરાયેલી પીઆઈએલ પર પોતાનો ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો, જેમાં સરકારી અને સરકારી સહાયિત શાળાઓમાં ધોરણ 6 થી 12 સુધીની કિશોરીઓ માટે કેન્દ્ર સરકારની 'શાળામાં જતી છોકરીઓ માટે માસિક સ્રાવ સ્વચ્છતા નીતિ' સમગ્ર ભારતમાં લાગુ કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
