કેન્દ્ર સરકારે 'વંદે માતરમ' ને લઈને નવી સત્તાવાર ગાઈડલાઈન જાહેર કરી છે. આ આદેશ 28 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ જાહેર એક ઔપચારિક સરકારી આદેશના માધ્યમથી લાગૂ કરવામાં આવ્યો છે. જેનો ઉદ્દેશ્ય રાષ્ટ્રગીતના ગાયન અને પ્રસ્તુતિ માટે સ્પષ્ટ પ્રોટોકોલ નક્કી કરવાનો છે. જેવુ કે રાષ્ટ્રીય ગીત માટે પહેલાથી નિર્ધારિત છે.
ગૃહ મંત્રાલયની ગાઈડલાઈનમાં શુ-શુ છે ?
નવી માર્ગદર્શિકા અનુસાર, જો કોઈ સરકારી કે સત્તાવાર કાર્યક્રમમાં 'વંદે માતરમ' ગવાય છે અથવા વગાડવામાં આવે છે, તો તેના સંપૂર્ણ છ શ્લોકોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે. અત્યાર સુધી, ફક્ત પહેલા બે શ્લોક જ ગવાતા હતા, પરંતુ નવી માર્ગદર્શિકા મૂળ, વિસ્તૃત સંસ્કરણને માન્યતા આપે છે. જ્યારે એવું સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે પ્રદર્શનનું સ્વરૂપ વ્યવહારિક પરિસ્થિતિઓ અનુસાર નક્કી કરી શકાય છે, ત્યારે સમગ્ર ગીતને સત્તાવાર રીતે માનક માનવામાં આવે છે.
હવે, ખાસ સરકારી કાર્યક્રમોમાં વંદે માતરમના સત્તાવાર છ શ્લોક ગાવા અથવા વગાડવાનું ફરજિયાત રહેશે, જેનો સમયગાળો 3 મિનિટ અને 10 સેકન્ડનો રહેશે.
જો કોઈ કાર્યક્રમમાં 'વંદે માતરમ' અને 'જન ગણ મન' બંને રજૂ કરવામાં આવે છે, તો પહેલા 'વંદે માતરમ' રજૂ કરવામાં આવશે, ત્યારબાદ રાષ્ટ્રગીત 'જન ગણ મન' રજૂ કરવામાં આવશે. આ ક્રમ હવે ઔપચારિક રીતે કાર્યક્રમોમાં એકરૂપતા જાળવવા માટે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો છે.
પ્રોટોકોલ હેઠળ, એવો પણ નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે કે ઉપસ્થિતોએ વંદે માતરમ ગાતી વખતે અથવા વગાડતી વખતે આદરપૂર્વક ઊભા રહેવું જોઈએ, જેમ તેઓ રાષ્ટ્રગીત વગાડતી વખતે ઉભા રહે છે. આનો હેતુ રાષ્ટ્રગીત માટે સમાન આદર સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
વંદે માતરમ અનેક સત્તાવાર પ્રસંગોએ વગાડવામાં આવશે, જેમાં ત્રિરંગો ફરકાવવો, કાર્યક્રમોમાં રાષ્ટ્રપતિનું આગમન, રાષ્ટ્રને તેમના ભાષણો અને સંબોધનો પહેલાં અને પછી, અને રાજ્યપાલોના આગમન અને ભાષણો પહેલાં અને પછીનો સમાવેશ થાય છે. વંદે માતરમ નાગરિક પુરસ્કાર સમારોહમાં પણ વગાડવામાં આવશે, જેમ કે પદ્મ પુરસ્કાર સમારોહ, અથવા કોઈપણ કાર્યક્રમ જ્યાં રાષ્ટ્રપતિ હાજર હોય.
આ માર્ગદર્શિકા ક્યાં લાગુ થશે?
આ માર્ગદર્શિકા મુખ્યત્વે સરકારી સમારોહ, રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય સ્તરના કાર્યક્રમો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના સત્તાવાર કાર્યક્રમો અને સરકારી પ્રોટોકોલ સાથે સંકળાયેલા અન્ય કાર્યક્રમો પર લાગુ થશે. આ દંડાત્મક કાયદો નથી, પરંતુ સરકારી કાર્યક્રમોમાં અનુસરવામાં આવતો વહીવટી પ્રોટોકોલ છે.
