કેન્દ્ર સરકારે મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ (મનરેગા) નાબૂદ કરીને ગ્રામીણ રોજગાર માટે નવો કાયદો લાવવા તરફ એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સરકારે લોકસભાના સભ્યોને પ્રસ્તાવિત બિલની નકલનું વિતરણ કર્યું છે. આ નવા કાયદાનું શીર્ષક 'વિકસિત ભારત રોજગાર અને આજીવિકા મિશન (ગ્રામીણ) બિલ, 2025' છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ બિલનો હેતુ ગ્રામીણ ભારત માટે એક નવું વિકાસ માળખું બનાવવાનો છે જે 'વિકસિત ભારત 2047' ના રાષ્ટ્રીય દ્રષ્ટિકોણ સાથે સુસંગત છે. પ્રસ્તાવિત કાયદો ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોજગાર અને આજીવિકા સુરક્ષાને વધુ અસરકારક અને વ્યાપક બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
125 દિવસની રોજગારની વૈધાનિક ગેરંટી માટે દરખાસ્ત
પ્રસ્તાવિત બિલમાં દરેક ગ્રામીણ પરિવાર માટે દર નાણાકીય વર્ષમાં 125 દિવસના વેતન આધારિત રોજગારની વૈધાનિક ગેરંટી આપવામાં આવી છે. આ ગેરંટી એવા પરિવારોને ઉપલબ્ધ થશે જેમના પુખ્ત સભ્યો સ્વેચ્છાએ અકુશળ મેન્યુઅલ મજૂરી કરે છે. હાલમાં, 2005નો મનરેગા કાયદો ગ્રામીણ પરિવારોને વાર્ષિક 100 દિવસની રોજગારની ગેરંટી આપે છે.
ગ્રામીણ વિકાસને નવા અભિગમ સાથે જોવાના પ્રયાસો
બિલના ઉદ્દેશ્યો ગ્રામીણ ભારતને સશક્ત બનાવવા, તેને સમૃદ્ધ અને આત્મનિર્ભર બનાવવા પર ભાર મૂકે છે. તે સશક્તિકરણ, વિકાસ, વિવિધ યોજનાઓનું સંકલન અને "સંતૃપ્તિ" - છેલ્લા વ્યક્તિ સુધી લાભ પહોંચાડવા - ને પ્રોત્સાહન આપવાનું આહ્વાન કરે છે. સરકાર માને છે કે આ નવો કાયદો હાલની ગ્રામીણ વિકાસ પ્રણાલીને આધુનિક જરૂરિયાતો અનુસાર અનુકૂલિત કરવામાં મદદ કરશે.
બિલ રજૂ કરવાની તૈયારીઓ
સરકાર સંસદમાં બિલ રજૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે, જે મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ, 2005 ને ઔપચારિક રીતે રદ કરી શકે છે. જો પસાર થાય છે, તો તે ગ્રામીણ રોજગાર અને આજીવિકા સુરક્ષા સંબંધિત નીતિઓમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો
