Publish Date: Thu, 07 Dec 2023 (09:23 IST)
Updated Date: Thu, 07 Dec 2023 (09:29 IST)
BIg Crater on Sun: આપણે બધા જાણીએ છીએ કે સૂર્ય આપણી પૃથ્વી અને તેના પર રહેતા લોકો માટે કેટલો મહત્વપૂર્ણ છે. જો સૂર્ય ન હોય તો પૃથ્વી પર જીવન શક્ય નથી. ભારતે સૂર્યના ઘણા રહસ્યોને ઉજાગર કરવા માટે તેનું પ્રથમ મિશન આદિત્ય એલ1 પણ મોકલ્યું છે. જે આવતા વર્ષે જાન્યુઆરીમાં તેના લક્ષ્ય સુધી પહોંચી જશે. આ દરમિયાન અમેરિકન સ્પેસ એજન્સી નાસા દ્વારા સૂર્ય પર જે અભ્યાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે તે ખૂબ જ ચોંકાવનારો છે.
એવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે સૂર્યની સપાટી પર 8 કિલોમીટર જેટલો મોટો ખાડો બન્યો છે. આ મોટા ખાડાની પહોળાઈ એટલી મોટી છે કે તેમાં એક કે બે નહીં પણ 60 પૃથ્વી સમાઈ શકે છે. નાસાએ આ છિદ્રને 'કોરોનલ હોલ' નામ આપ્યું છે. ખગોળશાસ્ત્રીઓનું કહેવું છે કે આ કોરોનલ હોલમાંથી સૌર તરંગો આપણી પૃથ્વી તરફ આવી રહ્યા છે. જેના કારણે પૃથ્વીની રેડિયો અને સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ પણ તૂટી શકે છે.
આ ખાડો ક્યારે પૂરો થશે?
ખગોળશાસ્ત્રીઓ કહી રહ્યા છે કે કોરોનલ ક્રેટર એક દિવસમાં તેની ટોચ પર પહોંચી ગયું છે અને 4 ડિસેમ્બરથી સીધું પૃથ્વીની સામે છે. આ છિદ્રો અસામાન્ય નથી, પરંતુ તેમના સ્કેલ અને સમયએ વૈજ્ઞાનિક સમુદાયનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. આ ખાસ કરીને નોંધપાત્ર છે કારણ કે તે ત્યારે થાય છે જ્યારે સૂર્ય તેના 11-વર્ષના પ્રવૃત્તિ ચક્રની ટોચ પર પહોંચે છે, જેને સૌર મહત્તમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એવું અનુમાન છે કે તે 2024 માં સમાપ્ત થઈ શકે છે. શરૂઆતમાં એવી ચિંતા હતી કે સૌર પવનો 500-800 કિલોમીટર પ્રતિ સેકન્ડની વચ્ચે જઈ શકે છે. આ મધ્યમ G2 જીઓમેગ્નેટિક તોફાનને પ્રેરિત કરી શકે છે, જે સંભવિતપણે રેડિયો બ્લેકઆઉટનું કારણ બની શકે છે. જોકે Spaceweather.com એ અહેવાલ આપ્યો છે કે સૌર પવનની તીવ્રતા અપેક્ષા કરતા ઓછી તીવ્ર હતી, પરિણામે માત્ર એક નબળું G1 જીઓમેગ્નેટિક વાવાઝોડું આવ્યું હતું. હળવી અસર હોવા છતાં, ધ્રુવીય પ્રદર્શનની શક્યતા રહે છે, ખાસ કરીને ઉચ્ચ અક્ષાંશો પર.
પૃથ્વી પર કેટલું જોખમ છે?
સૂર્ય પ્રવૃત્તિના નિયમિત ચક્રમાંથી પસાર થાય છે, જેમાં સનસ્પોટ્સ, સૌર જ્વાળાઓ, કોરોનલ માસ ઇજેક્શન અને કોરોનલ છિદ્રો, જેમ કે વર્તમાન. આ ઘટના સૂર્યના ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલી છે, જે સૌર મહત્તમ દરમિયાન ધ્રુવીય રિવર્સલ્સમાંથી પસાર થાય છે. સનસ્પોટ્સ એ સૂર્યની સપાટી પરના ઠંડા વિસ્તારો છે જ્યાં ચુંબકીય ક્ષેત્ર ખૂબ જ મજબૂત છે. જેમ જેમ આપણે સૌર મહત્તમ સુધી પહોંચીએ છીએ તેમ, વૈજ્ઞાનિકો વધુ વારંવાર અને તીવ્ર સૌર પ્રવૃત્તિ માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે. જ્યારે વર્તમાન કોરોનલ હોલ પૃથ્વી માટે નોંધપાત્ર ખતરો નથી. કારણ કે તે પૃથ્વીના ચહેરાથી દૂર દિશામાં આગળ વધે છે.
