Vidur Niti: મહાત્મા વિદુરને મહાભારતના સૌથી બુદ્ધિશાળી અને ન્યાયી પાત્રોમાંના એક માનવામાં આવે છે. તેમણે જીવન સાથે જોડાયેલા દરેક પાસાઓ પર ઊંડાણપૂર્વકની વાતો કહી છે, પછી ભલે તે રાજકારણ હોય, સંબંધો હોય કે જીવનના નિર્ણયો હોય. વિદુર નીતિમાં, લગ્નને એક પવિત્ર જવાબદારી અને કાળજીપૂર્વક વિચારણા પછી લેવાનો નિર્ણય માનવામાં આવે છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું છે કે લગ્ન ફક્ત બે લોકોનું જોડાણ નથી, પરંતુ બે પરિવારોનું જોડાણ છે. તેથી, લગ્ન કરતા પહેલા, યુવતી અને તેના પરિવાર વિશે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ બાબતો જાણી લેવી જોઈએ, જેથી પછીથી કોઈ પસ્તાવો ન થાય. આજના સમયમાં જ્યાં સંબંધો ઉતાવળમાં બનાવવામાં આવે છે, ત્યાં વિદુરની આ બાબતો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. જો આ બાબતોનું ધ્યાન રાખવામાં ન આવે, તો લગ્ન પછી સંબંધોમાં સમસ્યાઓ આવી શકે છે, વિખવાદ થઈ શકે છે અને જીવન દુ:ખી બની શકે છે.
1.યુવતીનો સ્વભાવ અને વર્તન કેવું છે?
વિદુર નીતિ કહે છે કે કોઈપણ સંબંધનો પાયો સારા સ્વભાવ પર આધારિત હોય છે. જો યુવતી ગુસ્સેલ, ઘમંડી કે બીજાઓ પ્રત્યે ઈર્ષ્યા કરતી હોય, તો તે લગ્ન પછી આખા ઘરનું વાતાવરણ બગાડી શકે છે. બીજી બાજુ, જો તે શાંત, સમજદાર અને સહકારી હોય, તો લગ્ન જીવન સુખી રહેશે.
2. યુવતીના શિક્ષણ અને વિચારને સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે
લગ્ન પહેલાં, એ જાણવું મહત્વપૂર્ણ છે કે છોકરી શિક્ષિત છે કે નહીં અને તેની વિચારસરણી કેટલી પરિપક્વ છે. શું તે પોતાના અને તેના પતિના ભવિષ્ય વિશે ગંભીર છે? શું તે જવાબદાર છે? આ બાબતો જાણવાથી પછીથી ગોઠવણ કરવામાં સરળતા રહે છે.
3. યુવતીના પરિવારનો સ્વભાવ અને મૂલ્યો
વિદુર નીતિ કહે છે કે યુવતી જે પરિવારમાં મોટી થઈ છે તેના મૂલ્યો તેના પર ચોક્કસપણે અસર કરે છે. જો તેના પરિવારમાં સંબંધો માટે આદર અને પ્રેમ હશે, તો તે છોકરી પણ આ જ વર્તન અપનાવશે. પરંતુ જો પરિવારમાં ઝઘડા, નકારાત્મકતા કે અપ્રમાણિકતા હશે, તો તે મૂલ્યો યુવતીમાં પણ જોઈ શકાય છે.
4. યુવતીની ઇચ્છાઓ અને પ્રાથમિકતાઓ શું છે?
લગ્ન પહેલાં, એ જાણવું જોઈએ કે યુવતીની જીવન પાસેથી શું અપેક્ષાઓ છે. શું તે ઘર સંભાળવા માંગે છે કે કામ? શું તે તેના માતાપિતા સાથે રહેવાનું સ્વીકારશે કે અલગ રહેવા માંગે છે? આ બધી બાબતો પરસ્પર સમજણ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
5. યુવતીનું સ્વાસ્થ્ય અને માનસિક સ્થિતિ શું છે?
વિદુર નીતિમાં શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. જો કોઈ ગંભીર બીમારી કે માનસિક સમસ્યા હોય, તો તેના વિશે પ્રામાણિકપણે જાણવું મહત્વપૂર્ણ છે. જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ મોટી કટોકટી ઊભી ન થાય.
6. પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ અને વિચારસરણી
યુવતીના પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ તેમની વિચારસરણી છે. જો તેઓ ઢોંગી હોય અથવા વધુ પડતી દખલ કરે, તો ભવિષ્યમાં સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે. વિદુર નીતિ કહે છે કે આવા પરિવાર સાથે સંબંધ બનાવતા પહેલા વ્યક્તિએ કાળજીપૂર્વક વિચારવું જોઈએ.
